ozkan
04-09-2007, 23:31
KF'li hastalarda son yıllarda akciğer hastalığının gelişmesinde konakçının savunma mekanizmasının rolünün anlaşılması bunu baskılamaya yönelik tedavi yöntemlerini gündeme getirmiştir. Bu amaçla denenmekte olan çeşitli tedavi yöntemleri vardır.
Steroidler: Dört yıl süren çokmerkezli bir çalışmada uzun süreli 2 mg/kg dozundaki oral steroid tedavisinin yan etkileri nedeniyle kullanılması önerilmezken; seçilmiş hastalarda 1 mg/kg gün aşırı steroid tedavisiyle akciğer hasarındaki ilerlemeyi önleyici etkisi gözlenmiştir. Son yıllarda KF'li hastalarda inhale steroidlerin de başarılı bir şekilde kullanılmasıyla ilgili çalışmalar vardır.
İbuprofen: Bir non-steroidal antiinflamatuar olan ibuprofenin kullanılmasının akciğer hasarının ilerlemesi üzerinde önleyici etki yaptığı gösterilmiştir.
Pentoxyphillin: Antisitokin etkisi olan bu maddeyle ilgili çalışmalar halen araştırma aşamasındadır.
Antiproteazlar: KF'li hastalarda balgamda ve bronş yıkama sıvılarında nötrofil elastazın yüksek bulunmasından sonra proteaz-antiproteaz dengesinin sağlanması için α-1- antitripsin ve sekretuar antiproteaz inhibitörlerinin inhalasyonu tedavisi ile denendiği hastalarda başarılı sonuçlar alınmıştır.
İyon transportunu dengeleyen tedaviler: Rutin kullanıma girmemiş olan, bazıları araştırma aşamasındaki tedavi yöntemleridir.
Amilorid: Sodyum kanalı antagonistidir ve epitel hücrelerinin apikal yüzlerine uygulandığında aşırı sodyum emilimini önler.
Uridin trifosfat (UTP): Diğer klor kanallarını uyararak hücreden dışarıya klor sekresyonunu artırır.
8-cyclopentyl-1-3-dipropylxanthine (CPX): A1 adenosin reseptörü antagonisti olan bu ilaç, araştırma aşamasındadır. Δ-F-508 mutasyonunda KFTR'nin salgılanmasından sonra, sitoplazmaya taşınmasını sağlar (trafficking) ve KFTR'nin klor transportunu artırır.
4-phenylbyturat: Δ-F-508 mutasyonunda "traficcking"i düzeltici rolü vardır.
Milrinone: Klas III fosfodiesteraz inhibitörüdür. Hücre içi cAMP'yi artırarak KFTR'yi aktive eder.
Genistein: Tirozin kinaz inhibitörüdür. KFTR'yi aktive eder.
Gentamisin: Prematür stop kodon tipinde mutasyon taşıyan KF'li hastaların nazal epitellerine topikal olarak uygulanan gentamisinin tam uzunlukta KFTR proteini salınmasını sağladığı ve bu hastaların nazal epitel potansiyel farklarının düzeldiği gösterilmiştir.
Akciğer transplantasyonu: Akciğer transplantasyonu son dönem akciğer hastalığı olan KF'li hastalara önerilen bir tedavi yöntemidir. Akciğer, kalp-akciğer, canlı donörden lob transplantasyonu gibi değişik yöntemler kullanılmaktadır. Donör bulunmasının güçlüğü nedeniyle transplantasyon beklerken hastaların kaybedilmesi, transplantasyon sonrası gelişen komplikasyonlar bu alandaki zorluklardır. Erişkin KF'li hastaların artmasıyla, akciğer transplantasyonu ihtiyacı da artmaktadır. ülkemizde de akciğer transplantasyonu yapılan merkezlerin geliştirilmesi diğer son dönem akciğer hastalıkları yanında KF hastalığı için de önemlidir.
Gen tedavisi: 1993 yılında ilk kez KF'li hastalarda denenmeye başlayan bu tedavide adenovirüsler, liposomlar gibi vektörler yardımıyla düzgün genin hücreye ulaşması amaçlanmaktadır. İnhalasyon yoluyla gönderilen genin kalıcı olmaması, tüm vücut hücrelerine ulaştırılamaması bu konuda yaşanan güçlüklerdir.
Aşı: KF'li hastaların rutin aşı programlarında, her yıl influenza aşısı yaptırmaları önerilmektedir. Psödomonas aşısı üzerindeki çalışmalar devam etmektedir.
Prof. Dr. Uğur Özçelik
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD, Göğüs Hastalıkları Ünitesi, Ankara
Steroidler: Dört yıl süren çokmerkezli bir çalışmada uzun süreli 2 mg/kg dozundaki oral steroid tedavisinin yan etkileri nedeniyle kullanılması önerilmezken; seçilmiş hastalarda 1 mg/kg gün aşırı steroid tedavisiyle akciğer hasarındaki ilerlemeyi önleyici etkisi gözlenmiştir. Son yıllarda KF'li hastalarda inhale steroidlerin de başarılı bir şekilde kullanılmasıyla ilgili çalışmalar vardır.
İbuprofen: Bir non-steroidal antiinflamatuar olan ibuprofenin kullanılmasının akciğer hasarının ilerlemesi üzerinde önleyici etki yaptığı gösterilmiştir.
Pentoxyphillin: Antisitokin etkisi olan bu maddeyle ilgili çalışmalar halen araştırma aşamasındadır.
Antiproteazlar: KF'li hastalarda balgamda ve bronş yıkama sıvılarında nötrofil elastazın yüksek bulunmasından sonra proteaz-antiproteaz dengesinin sağlanması için α-1- antitripsin ve sekretuar antiproteaz inhibitörlerinin inhalasyonu tedavisi ile denendiği hastalarda başarılı sonuçlar alınmıştır.
İyon transportunu dengeleyen tedaviler: Rutin kullanıma girmemiş olan, bazıları araştırma aşamasındaki tedavi yöntemleridir.
Amilorid: Sodyum kanalı antagonistidir ve epitel hücrelerinin apikal yüzlerine uygulandığında aşırı sodyum emilimini önler.
Uridin trifosfat (UTP): Diğer klor kanallarını uyararak hücreden dışarıya klor sekresyonunu artırır.
8-cyclopentyl-1-3-dipropylxanthine (CPX): A1 adenosin reseptörü antagonisti olan bu ilaç, araştırma aşamasındadır. Δ-F-508 mutasyonunda KFTR'nin salgılanmasından sonra, sitoplazmaya taşınmasını sağlar (trafficking) ve KFTR'nin klor transportunu artırır.
4-phenylbyturat: Δ-F-508 mutasyonunda "traficcking"i düzeltici rolü vardır.
Milrinone: Klas III fosfodiesteraz inhibitörüdür. Hücre içi cAMP'yi artırarak KFTR'yi aktive eder.
Genistein: Tirozin kinaz inhibitörüdür. KFTR'yi aktive eder.
Gentamisin: Prematür stop kodon tipinde mutasyon taşıyan KF'li hastaların nazal epitellerine topikal olarak uygulanan gentamisinin tam uzunlukta KFTR proteini salınmasını sağladığı ve bu hastaların nazal epitel potansiyel farklarının düzeldiği gösterilmiştir.
Akciğer transplantasyonu: Akciğer transplantasyonu son dönem akciğer hastalığı olan KF'li hastalara önerilen bir tedavi yöntemidir. Akciğer, kalp-akciğer, canlı donörden lob transplantasyonu gibi değişik yöntemler kullanılmaktadır. Donör bulunmasının güçlüğü nedeniyle transplantasyon beklerken hastaların kaybedilmesi, transplantasyon sonrası gelişen komplikasyonlar bu alandaki zorluklardır. Erişkin KF'li hastaların artmasıyla, akciğer transplantasyonu ihtiyacı da artmaktadır. ülkemizde de akciğer transplantasyonu yapılan merkezlerin geliştirilmesi diğer son dönem akciğer hastalıkları yanında KF hastalığı için de önemlidir.
Gen tedavisi: 1993 yılında ilk kez KF'li hastalarda denenmeye başlayan bu tedavide adenovirüsler, liposomlar gibi vektörler yardımıyla düzgün genin hücreye ulaşması amaçlanmaktadır. İnhalasyon yoluyla gönderilen genin kalıcı olmaması, tüm vücut hücrelerine ulaştırılamaması bu konuda yaşanan güçlüklerdir.
Aşı: KF'li hastaların rutin aşı programlarında, her yıl influenza aşısı yaptırmaları önerilmektedir. Psödomonas aşısı üzerindeki çalışmalar devam etmektedir.
Prof. Dr. Uğur Özçelik
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD, Göğüs Hastalıkları Ünitesi, Ankara